Dünyadan Et Yağacak!
Et ve Balık Kurumu’na yetki verilmesinin ardından ithal etin adresi de tartışılmaya baÅŸlandı. Åžimdilik büyükbaÅŸta Brezilya ve Arjantin, küçükbaÅŸta da Avustralya ön plana çıktı. Ayrıca bugüne kadar AB’den ithal edilmeyen 19 bin ton et de gündeme gelebilir.
Devlet Bakanı Zafer ÇaÄŸlayan’ın et fiyatlarıyla ilgili çıkan tartışmalardan sonra “Et Balık Kurumu’na dış ticaret müsteÅŸarlığı tarafından ithalat yetkisi verildi” açıklamasının ardından ithalatın nereden yapılacağı sorusu gündeme geldi.
Edinilen bilgiye göre BaÅŸbakan Recep Tayyip ErdoÄŸan verdiÄŸi talimatla bölge sınırlamasına gidilmemesini istedi. Özellikle et ithalatı konusunda rotayı Güney Amerika ve Avustralya olarak gösterdiÄŸi öÄŸrenildi. Buna göre büyükbaÅŸ hayvan için Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay, küçükbaÅŸ hayvan için de Yeni Zelanda ve Avustralya araÅŸtırılmaya baÅŸlandı.
‘Bufalo’ gelebilir endiÅŸesi
Öte yandan Türkiye, Avrupa BirliÄŸi (AB) ile yaptığı anlaÅŸmaya göre 19 bin ton parça et, 3 bin ton kesim amaçlı canlı hayvanı gümrüksüz ithal etmek zorunda bulunuyor. Bugüne kadar deli dana hastalığı riski nedeniyle anlaÅŸmaya imza koymasına karşın et ithal etmeyen Türkiye için ÅŸimdi bu konunun da gündeme geleceÄŸi belirtiliyor.
Ayrıca ithalat için ABD de bir baÅŸka olasılık gibi görünüyor. Ancak sektör yetkilileri gelecek ete dünyanın en büyük vahÅŸi büyükbaÅŸ hayvanlarından olan ‘bufalo’ etinin karışmasından endiÅŸeleniyor. Bu konuda dış ticaretin gelen eti iyi analiz etmesini tavsiye ediyor. Bir baÅŸka sıkıntı da ithalatın sadece Et Balık Kurumu tarafından yapılacak olması. Sektör yetkilileri, “Et Balık Kurumu doÄŸru bir tercih ama uygulama sürecinin içinin doldurulması lazım. Gelen etin nasıl dağıtılacağı konusunda iyi organize olmalı. Burada oluÅŸacak kuyruk pirinç kuyruÄŸuna benzemez” diyor.
Bir baÅŸka sıkıntı da gelecek ette spekülatörlerin rolü. Yetkililer Maliyenin ithal mal alındıktan sonra fiyatların dengede tutulması için devrede olması gerektiÄŸini söylüyor.
‘Tedbir dört ayda yansır’
Et Balık Kurumu tarafından dağıtılacak ithal etlerin spekülatörler tarafından alınarak stoklanması ve ileride yine fiyat üzerinde oynama yapılmasından korkuluyor.
Alınacak tedbirlerin perakende et fiyatlarına ne zaman yansıyacağı ise merak konusu, Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı Mehdi Eker bu soruyu ‘makul bir sürede olur’ diye yanıtlarken sektör temsilcileri ithalatın fiyatlara dört ayda yansıyacağını tahmin ediyor.
AB’den 19 bin ton et gelebilir
Yetkililer et ithalatıyla birlikte dört ay içinde kıyma fiyatının 10 lira kuÅŸbaşı fiyatının da 12 lira olacağını belirtiyor. Türkiye, Ortaklık Konseyi kararına göre Avrupa BirliÄŸi (AB) ülkelerinden belli bir süre içinde 19 bin ton parça et, 3 bin ton kesim amaçlı canlı hayvanı gümrüksüz ithal etmek zorunda bulunuyor. Ancak Türkiye bugüne kadar deli dana hastalığı riski nedeniyle anlaÅŸmaya imza koymasına karşın et ithal etmedi. Avrupa BirliÄŸi Türkiye’nin üzerine düÅŸen sorumluluÄŸu yerine getirerek anlaÅŸma gereÄŸi ithalata baÅŸlamasını isterken ‘devlet garantisi’ ile et ithalinin yapılabileceÄŸini ileri sürdü. Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı ise bugüne kadar karara sıcak bakmadı. Sektör yetkilileri ÅŸimdi bu anlaÅŸmanın yeniden gündeme gelebileceÄŸini, Bulgaristan, Macaristan ve Hollanda gibi ülkelerden hayvan ithalatının gerçekleÅŸtirilebileceÄŸini ifade ediyor.
‘Spekülatörün zararlı tesirini bertaraf edeceÄŸiz’
Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı Mehdi Eker, et fiyatlarındaki artış konusunda arada birilerinin spekülasyon yaptığını belirterek, “Amacımız spekülatörlerin zararlı tesirlerini bertaraf etmek” dedi. Asla üreticiye zarar verecek bir uygulama yapmayacaklarını belirten Eker, “Perakendeye bir günde yansımaz bu iÅŸ. Ama toptan et fiyatlarını etkiler” diye konuÅŸtu.
Ä°THALATTA ‘DONDURULMUÅž MU’, ‘CANLI MI’ TARTIÅžMASI
Sektör etin hangi yöntemle ithal edileceÄŸi konusunda da ikiye bölündü. Kimi ithal edilecek etin karkas olarak dondurulmuÅŸ ÅŸekilde Türkiye’ye getirilmesini isterken kimisi de canlı hayvan olarak ithal edilmesinden yana. Canlı ithalatın fiyatlara hemen yansımayacağı düÅŸünülürken, kesilmiÅŸ ve dondurulmuÅŸ etin de saÄŸlıksız olabileceÄŸi yönünde görüÅŸler var. Bakanlık ise her iki yöntem üzerine de çalışma yapıyor.
‘Canlı hayvan ithalatı yapılmalı’
Åžemsi Kopuz Türkiye Gıda ve Ä°çecek Sanayi Dernekleri Federasyonu:
“Bize göre canlı hayvan ithalatı yapılmalı. Bu ÅŸekilde hayvancılığa da destek olunur. Ancak kısa sürede fiyatlara yansıması istendiÄŸi için karkas olarak ithal edilebileceÄŸini tahmin ediyorum. Canlı olarak gelmesi ikinci aÅŸamada olacaktır.”
‘DondurulmuÅŸ et iÅŸine girmeyiz’
Kubilay Özerkan Real Hipermarketleri Genel Müdürü:
“Ä°thal et olarak donmuÅŸ etin çok tercih edileceÄŸini sanmıyorum. O etlerin tekrar çözülmesi, satışı farklı bir iÅŸlem. Biz dondurulmuÅŸ et iÅŸine girmeyiz. Zaten donmuÅŸ et gelse de en fazla restoranda, otellerde yani toplu tüketim olan yerlerde kullanılabilir.”
‘Bize de ithalat izni verilsin’
Ali Kopuz Ä°TO Meclis Üyesi:
“Gelecek etin kesinlikle canlı olarak gelmesi lazım. Yaptığımız anlaÅŸma gereÄŸi AB’den et alacağımızı tahmin ediyorum. Ä°thalatı Et Balık Kurumu yapacak. Bizler de bu piyasada varsak ithalat izninin bizlere de verilmesi gerekir.”
‘Hayvanlar dışarıda kesilip getirilmeli’
Turhan Özbahçeci Ä°stanbul Gıda ve Ä°htiyaç Maddeleri Perakendeciler DerneÄŸi BÅŸk.:
“Bize göre hayvanlar yurtdışındaki entegre tesislerde Ä°slami koÅŸullara uygun kesilmeli ve soÄŸutucularda getirilmeli. Üye marketlerimiz EBK logosuyla ithal eti satmaya hazırız.”
Hayvancılığı geliÅŸtirmek için kuruldu ÅŸimdi ithalat yapacak
Et ve Balık Kurumu, 1952 yılında kuruldu. Amacı hayvancılık ve et sektörünün geliÅŸimini saÄŸlamaktı. Ayrıca özel sektörün geliÅŸmesine öncülük edecekti. Ancak, tarih, 1992’yi gösterdiÄŸinde özelleÅŸtirme kapsamına alındı. 1993’te adı ‘Et ve Balık Ürünleri A.Åž.’ olarak deÄŸiÅŸtirildi. Bu tarihe kadar Türkiye çapında 37 iÅŸyeriyle faaliyetlerini sürdüren kurumun 18 iÅŸletmesi bu karar doÄŸrultusunda özelleÅŸtirildi. 5’i bedelsiz olarak resmi kurumlara devredilirken, 3’ü için de kapatılma kararı alındı.
Yıl, 2005’e geldiÄŸinde, kurum, bir politika deÄŸiÅŸikliÄŸine daha tanık oldu. O yıl, AB normlarına uygun olarak hayvancılık sektöründe düzenleyici ve destekleyici bir rol oynaması için özelleÅŸtirme kapsamından çıkarıldı. Ve kuruluÅŸun adı ‘Et ve Balık Kurumu’ (EBK) Genel MüdürlüÄŸü olarak belirlendi. Böylece, kurumun kendi sitesinde de belirtildiÄŸi gibi yeniden kamu ağırlıklı bir rol üstlenen EBK, 2006 yılına kadar 6 ile sınırlı olan kombina sayısını bu karar doÄŸrultusunda 7’ye çıkardı. EBK ÅŸimdi ise aldığı yetkiyle et ithalatı yapmaya hazırlanıyor.
Rekabet Kurumu: Kartel türünden bir ihlal yok
Et fiyatlarında yaÅŸanan tartışmalara Rekabet Kuruma BaÅŸkanı Prof. Dr. Nurettin Kaldırımcı’dan yanıt geldi. CNBC-e’ye konuÅŸan Kaldırımcı, et fiyatlarına 15 ayda yüzde 120 gibi bir zam yapılması üzerine kendilerine bu konuda birçok ÅŸikayet geldiÄŸini belirtti. Kaldırımcı, baÅŸlattıkları ön araÅŸtırma sonucunda kartel türünden bir rekabet ihlali tespit etmediklerini açıkladı. Bu konuda soruÅŸturma açmak için yeterli veri bulamadıklarını belirten Kaldırımcı, “Ama konuyla ilgili ek çalışmalarımız sürüyor” diye konuÅŸtu.
Ancak yaptıkları araÅŸtırmalarla sektörde yapısal bazı sorunlar ortaya çıktı diye konuÅŸan Kaldırımcı, “Fakat konuya müdahil olan hükümetimiz gerekleri tedbirleri aldı” açıklamasını yaptı. Et ithalatının kısa sürede çözüm olabilir ancak kalıcı bir çözüm olacağına inanmıyorum diyen Kaldırımcı, “Uzun vadede Türkiye’de piyasa kendi dengelerini bulur” ifadesini kullandı.
‘Yatırım hamlesini kırmayalım’
Türkiye Süt, Et, Gıda Sanayicileri ve Üreticileri BirliÄŸi BaÅŸkanı Erdal Bahçıvan et fiyatlarında ölçünün kaçtığını söyleyerek, “Ama öbür taraftada da kısa vadede piyasayı regüle edelim derken üreticilerin yatırım hamlesini kırmayalım” dedi. Halkın ithalatla birlikte ucuz et yiyebileceÄŸini söyleyen ETÇÄ°Ä°’nin sahibi Mehmet Emin Arslan da “Artık at eti, eÅŸek eti yenmeyecek” dedi.
Kaynak: Milliyet